Model podatność-stres

Stopniowo badania w dziedzinie psychopatologii uświadomiły ludziom, że ani czysto somatogenne, ani psychogenne podejście nie wyjaśnia w pełni, skąd się biorą choroby psychiczne. I rzeczywiście dowody wykazują, że większość chorób pojawia się w wyniku współwystępowania różnych czynników. Najlepiej wyjaśnia to model znany jako model podatność-stres (Goldman, 1992). Pokazuje on, że choroby psychiczne stanowią reakcję na życiowe doświadczenia u osój?, które są w jakiś sposób podatne na urazy iub mają predyspozyćje ¿o cfi&rób psychicznych. Predyspozycje mogą mieć charakter genetyczny ąłbo mogą się wiązać z wczesnym uszko- dzenie^i}iś,zgu lub z Wczesnymi doświadczeniami życiowymi. Czynniki przyczynowe niewątpliwie różnią się między sobą, a ich zakres rozciąga się od skutków ważnych i nagłych wydarzeń życiowych, takich jak żałoba czy bezrobocie, aż do łagodniejszych, lecz długotrwałych napięć w życiu rodzinnym. Model podatność-stres w kontekście zaburzeń nastroju omawiamy w rozdziale 6. Na razie ważne jest to, by zrozumieć różnicę pomiędzy podatnością (predyspozycjami) a przyczyną. Chociaż badania pokazały, że czynniki dziedziczne odgrywają ważną rolę w zaburzeniu dwubiegunowym (psychozie maniakalno-depresyj- nej), jednak nie oznacza to, że geny powodują tę chorobę, raczej predestynują daną osobę do zapadania na to zaburzenie. Meehl, znany psychopatolog, położył nacisk na ten fakt, wspominając o innym zaburzeniu, w którym czynniki dziedziczne wydają się istotne; twierdził, że chociaż jednostki mogą nie dziedziczyć schizofrenii, jednak być może dziedziczą predyspozycje do zapadania na tę chorobę (Meehl, 1962). Zanim przejdziemy do kolejnej części rozdziału, wyjaśnijmy, w jaki sposób stosujemy termin etiologia. Podobnie jak inne osoby zajmujące się psychopatologią, często posługujemy się tym terminem. Pomocne może się okazać uznanie go za jeszcze jedno słowo oznaczające „przyczynę” czy „wyjaśnienie”. I tak, kiedy omawiamy etiologię zaburzeń nastroju (rozdział 6.), bierzemy pod uwagę różne teorie i podejścia do wyjaśniania przyczyn tych chorób.

Dodaj komentarz