Badania psychologiczne a wątpliwości pacjentów

Wielu pacjentów – zanim zdecyduje się na jakieś badanie w gabinecie psychologicznym – ma sporo wątpliwości. Oczywiście to w gestii psychologa leży ich rozwianie, ale z tym bywa różnie, przez co wokół psychologii i psychiatrii krąży naprawdę mnóstwo mitów. Na szczęście jednak, kultura psychologiczna w Polsce ulega zdecydowanej poprawie – psychologowie i psychiatrzy coraz chętniej i coraz bardziej wyczerpująco tłumaczą wszystkie zawiłości, dzięki czemu pacjenci mają do nich coraz większe zaufanie.

Jakie pytania powinny poprzedzić właściwie wszystkie badania psychologiczne? Do najważniejszych z nich należy z pewnością pytanie o czas trwania badania, o jego dokładny przebieg, o formy przygotowania ze strony pacjenta, o stosowaną metodę i o sposób podsumowania. Pacjent otrzymujący tak wyczerpującą informację będzie odpowiednio przygotowany i co ważniejsze – nie będzie się stresował (a stres wpływa na nieobiektywność wyniku i tym samym na jego nieprawidłowość). W powyższym świetle widać więc, jak wiele zależy od psychologa.

Badania psychologiczne na poziomie szkolnym

Chociaż badanie psychologiczne kojarzymy z badaniem na potrzeby wykonywanego zawodu lub z osobami chorymi na depresje i inne schorzenia psychiczne, także i w szkole powinno się je wykonywać możliwie najczęściej. Niestety jednak, świadomość co do konieczności takich badań jest w naszym kraju minimalna, żeby nie mówić zerowa, a szkoda – dobry psycholog mógłby bowiem rozwiązać wiele konfliktów narastających pomiędzy uczniami.

Jedną z ciekawszych i popularniejszych na Zachodzie metod, jeśli chodzi o badanie uczniów, jest metoda socjometryczna. Dzięki niej badania psychologiczne pozwolą na wykrycie konfliktów panujących pomiędzy poszczególnymi uczniami, wskażą na osoby odizolowane (zarówno z własnej woli, jak i przez osoby trzecie), a także dadzą narzędzia do pomyślnego rozwiązania trudnych sytuacji. Oczywiście takie badania wymagają profesjonalisty, dlatego dyrektorzy powinni wybierać wyłącznie psychologów z wysokim doświadczeniem i kompetencjami (a i z tym bywa w polskich realiach naprawdę różnie).

Badania psychologiczne – czy ja ich potrzebuję?

Częstym pytaniem ludzi, którzy zaznajomili się już z psychologią (przynajmniej na poziomie podstawowym), jest pytanie następujące: czy ja potrzebuję badań psychologicznych? Odpowiedź na to pytanie nie jest jednak jednoznaczna – wszystko zależy od całej masy czynników związanych z naszą codziennością. Jeżeli jednak czujemy, że nasze życie uległo skrajnemu pogorszeniu na przestrzeni ostatnich miesięcy lub lat, jest to wystarczający powód, aby takim badaniom się poddać.

Jak znaleźć dobre badania psychologiczne? Otóż najlepiej wybrać się do jakiegoś kompetentnego psychologa, przy czym uwaga: przed pierwszą wizytą wcale nie musimy analizować naszego życia etap po etapie, przygotowywać jakichś rozbudowanych wypowiedzi itd. Psychologowie dysponują bowiem szeregiem metod diagnostycznych, dzięki którym – zarówno po treści naszych wypowiedzi, jak i po naszej mimice czy sposobie nawiązywania relacji – stworzą portret psychologiczny, który będzie odpowiadał rzeczywistości. Stąd już tylko krok do odpowiedniej terapii i – w efekcie końcowym – do odzyskania zdrowia psychicznego.

Badania psychologiczne a zachowania autodestrukcyjne

Jednym z częstych symptomów depresji, schizofrenii i innych chorób psychicznych są zachowania autodestrukcyjne. Co jednak ciekawe: wcale nie musi chodzić tu o chęć samobójstwa – owszem, i ta do owych zachowań jest zaliczana, ale nieraz u chorych w ogóle nie występuje. Do takich zachowań zalicza się bowiem również jedzenie zbyt dużej ilości pokarmów, zdrada w małżeństwie, zaniedbanie kondycji fizycznej czy wreszcie odkładanie wszystkiego na później.

Badania psychologiczne pokazują, że jednym z najczęstszych działań autodestrukcyjnych jest odkładanie wszystkiego do przyszłości. Pacjenci często mówią, że odłożyli decyzję o zmianie pracy, o założeniu rodziny, o jakimś wyjeździe, a potem zaczęli mieć problemy w zwykłym funkcjonowaniu w społeczeństwie. To samo tyczy się zresztą osób wchodzących w zdradę – badania dowodzą, że tacy ludzie, uwikłani w tzw. osobowość kłamcy, zaczynają mieć poważne problemy z nawiązywaniem zdrowych relacji. Po wyżej wymienionych powodach widać więc, że profilaktyczna wizyta w gabinecie psychologicznym jest koniecznością – nigdy nie wiadomo bowiem, co kryje się pod naszymi z pozoru normalnymi zachowaniami.

Badania psychologiczne – gdzie szukać pomocy?

Samouświadomienie sobie swojego stanu psychicznego może być pierwszym krokiem w odzyskaniu radości życiowej. Jeżeli bowiem odczuwamy chroniczny smutek, jeżeli ciągle porównujemy się do innych, jeżeli nie mamy odwagi wejść w relacje i ogólnie – jeżeli widzimy poważną zmianę w naszej kondycji psychicznej na przestrzeni ostatnich lat, mamy wystarczający impuls do poszukania pomocy w gabinecie psychologicznym, a stamtąd już prosta droga do pełnego zdrowia. Oczywiście konsultacja psychologiczna stanowi wydatek rzędu 100 zł, ale jej prawdziwa wartość może być dla nas po prostu bezcenna.

Niektóre osoby korzystają z badań internetowych. Owszem, jest to jakaś metoda, ale tylko o charakterze pomocniczym. Strony internetowe nie dysponują bowiem ani doświadczeniem psychologa, ani nie zapewnią indywidualnego podejścia do pacjenta, ani nie posiadają tak rozwiniętych narzędzi diagnostycznych, jak w profesjonalnym gabinecie. Właśnie dlatego – gdy już uświadomimy sobie nasz zły stan i gdy zweryfikujemy go jakimś internetowym testem – powinien przyjść czas na badania psychologiczne u specjalisty.

Badania psychologiczne dla rodzin

Coraz więcej rodzin potrzebuje opieki psychologów – wskazują na to wszyscy specjaliści, podkreślając jednocześnie, że jest to pewien znak czasów. Z tego samego powodu powstaje też coraz więcej metod badawczych umożliwiających diagnozowanie całych rodzin. Jedną z takich metod jest badanie związków pomiędzy poszczególnymi członkami tychże rodzin.

Jak zbadać relacje pomiędzy ojcem i synem, matką i córką, bratem i siostrą itd.? Otóż uczestnicy badania otrzymują test, w ramach którego – przy pomocy specjalnych szlaczków – mają połączyć się z tymi krewnymi, z którymi łączy ich bliska relacja, z którymi są pokłóceni, co do których mają wątpliwości lub obawy i od których chcieliby się odciąć. W ten sposób powstanie diagram dający pełny obraz relacji w rodzinie. Oczywiście takie badania psychologiczne wymagają uzupełnienia, ale zazwyczaj ta pierwsza diagnoza jest już bardzo bliska rzeczywistości. Potem można zastosować wywiad i inne metody, już nie tylko diagnozujące, ale także rozwiązujące poszczególne problemy.

Badania psychologiczne a socjometria

Bardzo cenioną metodą badawczą w psychologii jest tzw. socjometria. Jej głównym celem jest ocenienie stosunków panujących w danej grupie – np. pracowniczej czy szkolnej – i próba poprawienia jej sytuacji. Z socjometrii bardzo często korzystają pracodawcy, których zespoły pracownicze są skonfliktowane, nie potrafią się ze sobą dogadać, a przez to obniżają jakość swojej pracy.

Jak wyglądają badania psychologiczne przy użyciu socjometrii? Każdy członek badanego zespołu otrzymuje szereg pytań, których treść nawiązuje do życia firmy (lub innego środowiska, w którym ta grupa przebywa). Odpowiedzi na te pytania muszą być jednak bardzo konkretne – tj. muszą obejmować imiona i nazwiska pracowników, którzy denerwują badanego lub którzy wzbudzają jego sympatię. W ten sposób okaże się, kto może być prowodyrem konfliktu w danej grupie, kto może być poszkodowanym, kto jest przez tę grupę odrzucony, a kto sam się od niej wyizolował. Socjometria daje bardzo ciekawe wyniki, dlatego coraz chętniej korzysta się z niej w psychologii biznesowej.

Badania psychologiczne: ankieta czy kwestionariusz?

Częstym dylematem psychologów jest dylemat pomiędzy ankietą a kwestionariuszem. Te dwie – używane zresztą zamiennie – metody badawcze są bardzo zbliżone, mają podobne cele, ale z drugiej strony mają inaczej rozłożone akcenty w kwestii diagnozy. Czym więc charakteryzuje się ankieta a czym kwestionariusz? Najprościej powiedzieć, że ta pierwsza posiada pytania otwarte w mniejszej ilości, natomiast kwestionariusz posiada pytania zamknięte w większej ilości.

Pytania otwarte w ankiecie psychologicznej, jak sama nazwa wskazuje, wymagają od pacjenta samodzielnej odpowiedzi. Pytania zamknięte w kwestionariuszu to z kolei pytania testowe, w których odpowiedzi dobierane są według klucza i odpowiednio punktowane. Jeżeli przeprowadzane przez nas badania psychologiczne mają charakter indywidualny, dotyczą pojedynczego pacjenta i mają na celu ustalenie ogólnej, może nawet pierwszej diagnozy – dobrze jest wykorzystać ankietę. W badaniach grupowych, mających na celu zdefiniowanie konkretniejszych problemów sprawdzą się raczej kwestionariusze.

Badania psychologiczne z wykorzystaniem eksperymentu

Badanie psychologiczne można przeprowadzić nie tylko metodami tradycyjnymi, takimi jak wywiad czy obserwacja, ale także bardziej wyszukanymi, jak – coraz bardziej popularny zresztą we współczesnej psychologii – eksperyment. Eksperyment psychologiczny – podobnie jak eksperyment w każdej innej dziedzinie – ma za zadanie stworzyć warunki, w których będzie można zbadać wybrane reakcje pacjenta. Eksperymenty tego typu dzielimy na te wykonywane w laboratoriach przy użyciu specjalistycznych narzędzi oraz na te wykonywane w warunkach możliwie najbardziej naturalnych.

Największą zaletą eksperymentu laboratoryjnego jest to, że badania psychologiczne z jego wykorzystaniem są bardzo obiektywne. Co więcej: wyniki w ten sposób uzyskane można potwierdzić przez powtórzenie eksperymentu, a więc diagnoza jest bardzo precyzyjna. Z drugiej strony – w przeciwieństwie do eksperymentu naturalnego – sytuacja przez niego wywołana nosi znamiona sztuczności i niewiarygodności. Ponadto często pojawiają się przy nim wątpliwości etyczne.

Badania psychologiczne – jak obserwować pacjenta?

Prowadzenie obserwacji to jedno z podstawowych narzędzi w rękach psychologów. Choć wydaje się niepozorna, może dać stosunkowo wyczerpujący portret psychologiczny, i to przy małym nakładzie czasu oraz wysiłku. Z drugiej strony – aby obserwacja przebiegała jak należy – trzeba zachować kilka kryteriów. I tak po pierwsze – nie może mieć ona charakteru jednorazowego, tzn. nie może zostać przeprowadzona tylko podczas konsultacji. Wtedy bowiem obraz będzie niepełny (chociażby z tego względu, że pacjent z każdą kolejną wizytą będzie coraz bardziej się otwierał). Po drugie – psycholog musi zapewniać maksimum dyskrecji i delikatności. W końcu pacjent może się spłoszyć przez nawet najmniejszy, ale niepożądany impuls.

Obserwacja psychologiczna dzieli się na kilka rodzajów. Wśród nich należy wymienić przede wszystkim obserwację o charakterze otwartym (zwaną również obserwacją dowolną), w której rejestruje się po prostu wszystko – każde zachowanie, każde słowo, bez bliżej sprecyzowanego tematu. Jest też obserwacja szczegółowa – badania psychologiczne z jej wykorzystaniem mają już określony cel, dlatego kładzie się w niej akcent na określone wątki tematyczne czy zachowania.

error: Content is protected !!